Usenet
Usenet News to ogólnoświatowy system grup dyskusyjnych, z którego można korzystać przez Internet. Składa się on z wielu tysięcy grup tematycznych, ułożonych w strukturę hierarchiczną. Wiadomości (zwane również "postami"), przypominające zwykłe e-maile użytkownicy wysyłają do specjalnych serwerów, które następnie automatycznie wymieniają je między sobą.
Usenet to rozwinięcie i połączenie idei grup mailowych i BBS-ów. Podobnie, jak to jest w przypadku grup mailowych, usenet umożliwia wymianę za pomocą e-maili poglądów z grupą osób zainteresowanych danym tematem, niezależnie od ich miejsca przebywania. W odróżnieniu jednak od grup mailowych, mechanizm przekazu jest zbliżony do BBS.
Posty są przechowywane na specjalnych serwerach i nie są bezpośrednio wysyłane do zainteresowanych osób, lecz to te osoby muszą je sobie z serwera ściągać za pomocą odpowiedniego programu. Nie istnieje więc potrzeba zapisywania się do grupy, a posty nie zaśmiecają skrzynek pocztowych korzystających z danej grupy osób.
Trzema podstawowymi cechami odróżniającymi Usenet od innych tego rodzaju usług są:
* ogólnoświatowa powszechność - serwery usenetu są z sobą w stałej łączności i stale wymieniają między sobą nadchodzące posty. Każdy może pisać do każdej grupy co chce, aczkolwiek niektóre grupy są moderowane, tj. nadchodzące posty są dopuszczane na grupę po sprawdzeniu, czy ich zawartość dotyczy tematu danej grupy i nie narusza netykiety* ścisła hierarchia grup tematycznych - grupy tworzą hierarchię, która jest jednakowa na wszystkich serwerach, gdyż inaczej nie można by wymieniać między serwerami postów
* publiczna własność całej usługi - usługa nie jest obsługiwana przez żadną firmę czy organizację. Jej zarządzanie przypomina zarządzanie całym Internetem - serwer usenetu może uruchomić każdy, o ile spełni elementarne, techniczne wymogi i zobowiąże się przestrzegać netykiety. W gestii administratora serwera news leży jakie grupy i komu chce udostępnić
Struktura grup tematycznych
Struktura grup tematycznych jest "sercem" całej usługi. Grupy są posortowane w formie drzewa hierarchicznego, kolejne piętra drzewa są oddzielone w nazwie kropką. Np. grupy sci - to grupy poświęcone poszczególnym działom nauki. Grupa sci.chem - to ogólna grupa chemiczna, sci.chem.org - to grupa poświęcona chemii organicznej.
Ogólne nazwy 8 podstawowych gałęzi grup:
* sci - nauka, np. sci.physics* soc - nauki i sprawy społeczne, np. soc.culture.polish
* rec - rekreacja i sport, np. grupa o rowerach: rec.bicycles
* comp - grupy związane z tematyką komputerową, np. comp.linux
* news - nowości na temat samego usenetu
* humanities - sprawy "ogólnoludzkie", np. humanities.family
* misc - tematy "uboczne", np. o szydełkowaniu lub hodowli kanarków
* alt - grupy "dzikie" nie pasujące do reszty hierarchii, np. alt.sex.binaries
Grupy z ogólnymi nazwami (oprócz grup alt) tworzą ogólnoświatową hierarchię grup, która jest dostępna na wszystkich serwerach na całym świecie i na których pisze się wyłącznie po angielsku. Oprócz tego są grupy regionalne, związane z poszczególnymi krajami, zaczynające się przedrostkiem skrótu danego kraju.
Dla Polski jest to pl. Wewnątrz gałęzi grup regionalnych są podgałęzie z przedrostkami wziętymi z grup ogólnoświatowych, więc zwykle comp, hum, rec, sci, soc, oraz alt. Np. polskojęzyczna grupa poświęcona chemii to: pl.sci.chemia. Grupy regionalne są zwykle dostępne przede wszystkim na serwerach wewnątrz danego kraju, jednak każdy administrator każdego serwera usenetu może je w każdej chwili dołączyć do swojej listy np. na prośbę kilku użytkowników.
Grupy są zakładane (i ew. likwidowane) poprzez głosowania. Osoba zainteresowana założeniem danej grupy wysyła post rozpoczynający oficjalnie procedurę głosowania, po czym każdy użytkownik usenetu może się wypowiedzieć, czy chce aby dana grupa powstała, czy nie. Jeśli liczba głosów na tak jest wystarczająca (ile tych głosów musi być, jest zależne od miejsca w hierarchii, w którym chcemy daną grupę utworzyć) i nie ma zbyt wiele głosów przeciwko, to grupa jest oficjalnie tworzona i dołączana do drzewka hierarchii.
Historia Usenetu
Usenet, będący obecnie usługą internetową, jest starszy od Internetu. Jego protoplastą była mała sieć oparta na serwerach na Uniwersytecie Duke i Uniwersytecie Północnej Karoliny połączonych razem zwykłą linią modemową, stworzoną przez Toma Truscotta i Jima Ellisa w 1979 roku. Oprogramowanie serwera zbierającego wiadomości i protokół przesyłu wiadomości między serwerami były autorstwa Jima, podczas gdy cała idea hierarchicznie katalogowanych grup tematycznych i automatyczna wymiana postów między serwerami były pomysłem Toma.
Sieć zapoczątkowana na Uniwersytecie Duke rozrastała się w szybkim tempie. W 1981 roku było już ponad 150 serwerów i kilka tysięcy użytkowników rozsianych po całych Stanach Zjednoczonych.
Po wejściu w 1982 roku Uniwersytetu Duke do programu Arpanet, będącego początkiem rozwoju Internetu serwer news tego uniwersytetu został podłączony do sieci opartej na protokole TCP/IP i wszyscy użytkownicy Arpanetu mogli zacząć z niego korzystać. Serwer ten był jednocześnie nadal podłączony zwykłymi liniami modemowymi do tych serwerów, które jeszcze nie zostały podłączone do Arpanetu. Od tego momentu datuje się gwałtowny rozwój Usenetu.
W 1992 roku powstał pierwszy polski serwer news: cocos.fuw.edu.pl zarządzany przez Michała Jankowskiego.
W 1998 roku było już 11 000 serwerów i wysyłano ok. 18 000 postów dziennie. Późniejsze dane nie są już dostępne ze względu na internacjonalizację tej sieci. Szacuje się, że obecnie jest wysyłanych ok. miliona postów dziennie, osób czytających systematycznie rozmaite grupy jest ok. 20-30 milionów a na całym świecie jest ok. 100 000 serwerów.
Po rozdzieleniu Arpanetu na sieć wojskową i cywilną (Internet) Usenet stał się jedną z "naturalnych" usług tej sieci.
Oficjalna strona polskiej części Usenetu: http://www.usenet.pl/
Źródło: Wikipedia: pl.wikipedia.org Treść udostępniana na licencji: GNU Free Documentation License